Η επιστολή προς τους Υπουργούς Μεταφορών της ΕΕ αναδεικνύει τη σοβαρή κρίση στην αγορά καυσίμων, η οποία....
Τονίζεται η ανάγκη άμεσου συντονισμού σε ευρωπαϊκό επίπεδο, με προτάσεις όπως σχέδιο έκτακτης ανάγκης, οικονομική στήριξη, έλεγχος των διασυνοριακών στρεβλώσεων και καλύτερη διαχείριση των αποθεμάτων καυσίμων. Κεντρικό μήνυμα είναι ότι οι μεταφορές πρέπει να αντιμετωπιστούν ως στρατηγικός τομέας, απαραίτητος για τη σταθερότητα της οικονομίας και της κοινωνίας.
Ολόκληρη η επιστολή, εδώ
Μετάφραση
ΘΕΜΑ: Επείγουσα ανάγκη για δράση του Συμβουλίου Μεταφορών της ΕΕ σχετικά με την κρίση στην αγορά καυσίμων
Αξιότιμε κύριε Υπουργέ Βαφεάδη,
Οι συζητήσεις στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ανέδειξαν την αυξανόμενη αστάθεια της ενεργειακής αγοράς και τις πιέσεις στην προσφορά. Τα στοιχεία από τον τομέα των οδικών μεταφορών δείχνουν ότι αυτές οι πιέσεις έχουν ήδη μεταφραστεί σε ασυνήθιστα υψηλές τιμές καυσίμων, οι οποίες συνεχίζουν να αυξάνονται, καθώς και σε συγκεκριμένες στρεβλώσεις στην πράξη.
Ενώ το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο έθεσε σαφείς πολιτικές κατευθύνσεις την περασμένη εβδομάδα, ζητώντας ιδίως από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να παρουσιάσει μια εργαλειοθήκη στοχευμένων προσωρινών μέτρων, είναι πλέον απαραίτητο οι υπουργοί μεταφορών να παρέχουν συντονισμένες και εξειδικευμένες ανά τομέα κατευθύνσεις, ώστε η εργαλειοθήκη αυτή να αντανακλά επαρκώς τις πραγματικές συνθήκες και να συμβάλλει στην αντιμετώπιση των προκλήσεων των οδικών μεταφορών. Χωρίς αυτή τη συμβολή, υπάρχει σαφής κίνδυνος τα μέτρα να παραμείνουν υπερβολικά γενικά και να μην αντιμετωπίσουν τις ειδικές προκλήσεις ενός τομέα που είναι τόσο άμεσα εκτεθειμένος στις διαταραχές καυσίμων όσο και απαραίτητος για τη διατήρηση των εφοδιαστικών αλυσίδων και της κινητικότητας των πολιτών στην Ένωση. Αυτό θα αποτελούσε άμεσο κίνδυνο για την ασφάλεια εφοδιασμού και την κινητικότητα των πολιτών στην ΕΕ.
Ταυτόχρονα, πέρα από τον σχεδιασμό της ευρωπαϊκής απάντησης, υπάρχει εξίσου επείγουσα ανάγκη για συντονισμό μεταξύ των κρατών μελών. Αναγνωρίζουμε και χαιρετίζουμε τις επιμέρους προσπάθειες των κρατών μελών για την αντιμετώπιση της κατάστασης, συμπεριλαμβανομένων βασικών μέτρων στήριξης για εταιρείες που αντιμετωπίζουν έντονη οικονομική πίεση. Ωστόσο, η εγγενώς διασυνοριακή φύση των μεταφορικών διαδρόμων απαιτεί περαιτέρω συντονισμό ώστε να αποφευχθεί ο κατακερματισμός, οι στρεβλώσεις της αγοράς και οι ακούσιες διαταραχές.
Για τους λόγους αυτούς, καλούμε την Κυπριακή Προεδρία του Συμβουλίου να συγκαλέσει επειγόντως Συμβούλιο Μεταφορών για να συζητηθεί η εξελισσόμενη κατάσταση στον τομέα των οδικών μεταφορών, καθώς και οι λύσεις και τα σχέδια έκτακτης ανάγκης.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο τομέας των οδικών μεταφορών προτείνει τα ακόλουθα μέτρα προς εξέταση από το Συμβούλιο Μεταφορών, με στόχο μια συντονισμένη και αποτελεσματική απάντηση σε επίπεδο κρατών μελών:
1. Άμεση κατάσταση της αγοράς και λειτουργικός αντίκτυπος
Από την έναρξη της κρίσης, οι τιμές καυσίμων στις οδικές μεταφορές έχουν αυξηθεί κατά 30–35% σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση, προκαλώντας σοβαρό πλήγμα σε έναν τομέα που αποτελείται από πάνω από ένα εκατομμύριο φορείς, κυρίως μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Η έκταση του προβλήματος φαίνεται από τον τεράστιο όγκο καυσίμων: τα βαρέα οχήματα καταναλώνουν περίπου 6,8 δισεκατομμύρια λίτρα ντίζελ τον μήνα στην ΕΕ. Παράλληλα, οι εναλλακτικές στις οδικές μεταφορές είναι περιορισμένες: πάνω από το 75% των εσωτερικών εμπορευματικών μεταφορών στην ΕΕ γίνεται οδικώς, ενώ και οι δημόσιες μεταφορές βασίζονται σε μεγάλο βαθμό σε οδικές λειτουργίες.
Το πλήγμα αυτό είναι ιδιαίτερα δύσκολο να απορροφηθεί από τους φορείς. Τα καύσιμα αντιπροσωπεύουν περίπου το ένα τρίτο του συνολικού λειτουργικού κόστους, ενώ πολλά επιχειρηματικά μοντέλα λειτουργούν με περιθώρια κέρδους 1% έως 3%, χωρίς ουσιαστικό περιθώριο απορρόφησης αυξήσεων. Ακόμη και όταν υπάρχουν ρήτρες προσαρμογής τιμών καυσίμων, αυτές εφαρμόζονται με καθυστέρηση, δημιουργώντας πιέσεις ρευστότητας. Σε αγορές όπως τα ταξί ή οι δημόσιες συγκοινωνίες, οι ρυθμιζόμενες τιμές δεν επιτρέπουν την άμεση μετακύλιση του κόστους.
Παράλληλα, αντιδράσεις πανικού έχουν αυξήσει τη ζήτηση, οδηγώντας σε στρεβλώσεις προσφοράς, καθυστερήσεις παραδόσεων καυσίμων, περιορισμένη πρόσβαση και ανισορροπίες μεταξύ χωρών. Φαινόμενα όπως ο «τουρισμός καυσίμων» επιδεινώνουν τις τοπικές ελλείψεις.
2. Αναγκαία μέτρα
Υποστηρίζουμε πλήρως τον στρατηγικό στόχο της μετάβασης σε πιο ανθεκτικά και βιώσιμα ενεργειακά συστήματα. Ωστόσο, τα μέτρα αυτά απαιτούν χρόνο. Η άμεση προτεραιότητα είναι η διασφάλιση της επιβίωσης των φορέων οδικών μεταφορών και της συνέχειας των εφοδιαστικών αλυσίδων και της κινητικότητας.
Στο πλαίσιο αυτό, καλούνται οι Υπουργοί Μεταφορών να συντονιστούν επειγόντως σε επίπεδο ΕΕ και να εξετάσουν ειδικότερα:
Σχέδιο έκτακτης ανάγκης: Ανάπτυξη σχεδίου για τον τομέα μεταφορών με σαφείς αρχές προτεραιοποίησης καυσίμων.
Χρηματοοικονομική παρέμβαση: Συντονισμένα μέτρα για τον περιορισμό των αυξήσεων τιμών, φορολογικές ελαφρύνσεις και μηχανισμοί σταθεροποίησης.
Αντιμετώπιση διασυνοριακών στρεβλώσεων: Περιορισμός φαινομένων όπως ο «τουρισμός καυσίμων».
Διαχείριση αιφνίδιας αύξησης ζήτησης: Μηχανισμοί για αποφυγή εξάντλησης αποθεμάτων.
Πλαίσιο στήριξης: Προσαρμογή κανόνων κρατικών ενισχύσεων και δημιουργία ταμείου κρίσης της ΕΕ.
Στρατηγικά αποθέματα: Καλύτερος συντονισμός στη δημιουργία και χρήση αποθεμάτων πετρελαίου.
Σε μια περίοδο έντονης κρίσης, είναι απαραίτητο οι μεταφορές να αντιμετωπιστούν ως στρατηγικός τομέας και όχι ως δευτερεύον αποτέλεσμα της ενεργειακής πολιτικής.
Με εκτίμηση,
Raluca Marian