Ένα ακόμη ιδιαίτερα αυστηρό μέτρο για τις σχολικές εκδρομές περιλαμβάνει η νέα υπουργική απόφαση για τις εκπαιδευτικές δράσεις εκτός σχολικής μονάδας, καθώς προβλέπεται πλέον ρητά ότι ο αρχηγός της εκδρομής και οι συνοδοί εκπαιδευτικοί δεν έχουν μόνο γενική ευθύνη εποπτείας των μαθητών, αλλά και ρόλο στην επιτήρηση της ίδιας της οδικής μετακίνησης.
Η νέα απόφαση του υπουργείου Παιδείας ενισχύει σημαντικά το πλαίσιο ασφαλείας για τις σχολικές εκδρομές και βάζει στο επίκεντρο όχι μόνο τη συμπεριφορά των μαθητών και τις υποχρεώσεις των σχολείων, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο θα πραγματοποιείται η μεταφορά τους.
Τι αλλάζει στις μετακινήσεις με λεωφορείο
Σύμφωνα με τη νέα ρύθμιση, όταν μια εκπαιδευτική δράση πραγματοποιείται με τουριστικό λεωφορείο, ο διευθυντής του σχολείου οφείλει να ενημερώνει εγγράφως την αρμόδια Διεύθυνση Τροχαίας της Ελληνικής Αστυνομίας για την ημερομηνία και την ώρα της μετακίνησης, ώστε να διενεργείται επιτόπιος τροχονομικός έλεγχος.
Μάλιστα, τουλάχιστον τρεις ημέρες πριν από την αναχώρηση, το σχολείο αποστέλλει ηλεκτρονικά στην Τροχαία σειρά κρίσιμων εγγράφων, όπως η άδεια κυκλοφορίας του οχήματος, η άδεια οδήγησης του οδηγού, το πιστοποιητικό επαγγελματικής ικανότητας, το ασφαλιστήριο συμβόλαιο, το δελτίο τεχνικού ελέγχου ΚΤΕΟ, η βεβαίωση καλής λειτουργίας του ταχογράφου και ο επικαιροποιημένος ταχογράφος του οχήματος.
Ο καθηγητής μπορεί να ζητήσει και νέο έλεγχο
Το ακόμη πιο ενδιαφέρον σημείο της απόφασης είναι ότι ο αρχηγός της δράσης και οι συνοδοί εκπαιδευτικοί μπορούν να απευθυνθούν στις κατά τόπους υπηρεσίες της Τροχαίας και για επανάληψη των ελέγχων κατά τη διάρκεια της οδικής μετακίνησης.
Με άλλα λόγια, το πλαίσιο δεν περιορίζεται μόνο στον τυπικό προέλεγχο πριν ξεκινήσει το λεωφορείο, αλλά δίνει τη δυνατότητα για πρόσθετη παρέμβαση, εφόσον αυτό κριθεί αναγκαίο κατά τη διάρκεια της διαδρομής.
Επιβλέπουν ακόμη και την ταχύτητα
Η πιο «δυνατή» διάταξη, ωστόσο, είναι η πρόβλεψη ότι κατά την οδική μετακίνηση ο αρχηγός και οι συνοδοί επιβλέπουν την τήρηση των ορίων ταχύτητας. Πρόκειται για μία πρόβλεψη που δείχνει καθαρά ότι το υπουργείο Παιδείας επιχειρεί να μετατρέψει τη σχολική εκδρομή σε μια διαδικασία αυστηρά οργανωμένη και ελεγχόμενη σε όλα τα στάδια: από την επιλογή του τουριστικού γραφείου και τον έλεγχο του λεωφορείου, μέχρι τη συμπεριφορά των μαθητών και την ίδια τη διαδρομή.
Η διάταξη αυτή δεν σημαίνει βεβαίως ότι οι εκπαιδευτικοί υποκαθιστούν την Τροχαία. Σημαίνει όμως ότι αποκτούν θεσμικά έναν πολύ πιο ενεργό ρόλο στην παρακολούθηση των όρων ασφαλείας της μετακίνησης και δεν περιορίζονται απλώς στη συνοδεία των μαθητών.
Πιο αυστηρές σχολικές εκδρομές σε όλα τα επίπεδα
Η νέα απόφαση αποτυπώνει μια συνολική αυστηροποίηση του πλαισίου για τις εκπαιδευτικές δράσεις εκτός σχολείου. Το υπουργείο επιχειρεί να κλείσει «παραθυράκια» και να θεσπίσει σαφείς κανόνες τόσο για τις ευθύνες των σχολείων όσο και για τις μεταφορές, τις διανυκτερεύσεις, τη συμπεριφορά των μαθητών και τη λειτουργία των τουριστικών γραφείων. Στο νέο αυτό πλαίσιο, η ασφάλεια της μετακίνησης αναδεικνύεται σε κεντρικό πυλώνα. Και αυτό φαίνεται καθαρά από το γεγονός ότι ο ρόλος των συνοδών εκπαιδευτικών επεκτείνεται ακόμη και στην επιτήρηση της ταχύτητας του λεωφορείου που μεταφέρει τους μαθητές.
Τι δείχνει η απόφαση
Σε πρακτικό επίπεδο, η εικόνα είναι πλέον σαφής: πριν από την αναχώρηση υπάρχει ενημέρωση της Τροχαίας και έλεγχος εγγράφων, κατά τη διάρκεια της μετακίνησης μπορεί να ζητηθεί επανέλεγχος και οι συνοδοί έχουν ευθύνη να επιβλέπουν αν τηρούνται τα όρια ταχύτητας. Πρόκειται για μία από τις πιο χαρακτηριστικές διατάξεις της νέας απόφασης και σίγουρα για ένα σημείο που θα συζητηθεί έντονα από εκπαιδευτικούς, γονείς και σχολικές μονάδες ενόψει της νέας σχολικής χρονιάς.
Η νέα υπουργική απόφαση, με αριθμό 109113/ΓΔ4/19-08-2026, αφορά μαθητές δημόσιων και ιδιωτικών σχολείων Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και επιχειρεί να συγκεντρώσει σε ένα ενιαίο κείμενο ολόκληρο το πλαίσιο των δράσεων που πραγματοποιούνται έξω από τη σχολική μονάδα. Σε αυτές περιλαμβάνονται οι σχολικοί περίπατοι, οι διδακτικές και εκπαιδευτικές επισκέψεις, οι ημερήσιες και πολυήμερες εκδρομές, η συμμετοχή σε διαγωνισμούς και συνέδρια, οι επισκέψεις στη Βουλή, τα ευρωπαϊκά προγράμματα, το Erasmus+ και οι σχολικές αθλητικές δραστηριότητες.
Η απόφαση ορίζει ότι το νέο πλαίσιο τίθεται σε ισχύ από τη δημοσίευσή του στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως και τότε καταργείται η προηγούμενη υπουργική απόφαση του 2020 για εκδρομές και μετακινήσεις μαθητών, καθώς και κάθε άλλη αντίθετη ρύθμιση.
Έως πέντε περίπατοι και εννέα διδακτικές επισκέψεις
Το νέο πλαίσιο βάζει συγκεκριμένα αριθμητικά όρια στις δραστηριότητες κάθε σχολικού έτους.
Κάθε τάξη μπορεί να πραγματοποιεί έως πέντε σχολικούς περιπάτους, με την προϋπόθεση ότι δεν θα γίνεται περισσότερος από ένας μέσα στον ίδιο μήνα. Εάν για τον περίπατο χρησιμοποιείται μεταφορικό μέσο, απαιτείται συμμετοχή τουλάχιστον του 70% των μαθητών της σχολικής μονάδας.
Παράλληλα προβλέπονται έως εννέα διδακτικές επισκέψεις ανά τάξη, τμήμα, ομάδα τμημάτων, ομάδα προσανατολισμού, τομέα, ειδικότητα, εργαστήριο, όμιλο ή μουσικό σύνολο. Οι επισκέψεις αυτές είναι κατά κανόνα ολιγόωρες, πραγματοποιούνται εντός του διδακτικού ωραρίου και μπορούν να παραταθούν έως δύο ώρες, ενώ για συγκεκριμένες ειδικότητες ΕΠΑΛ και ΕΝΕΕΓΥ-Λ μπορεί να δοθεί μεγαλύτερη χρονική παράταση όταν αυτό απαιτείται.
Μία ημερήσια και μία πολυήμερη εκδρομή
Για κάθε τάξη προβλέπεται μία ημερήσια εκπαιδευτική εκδρομή χωρίς διανυκτέρευση, η οποία μπορεί να πραγματοποιηθεί έως και δέκα ημέρες πριν από τη λήξη των μαθημάτων.
Για τους μαθητές της τελευταίας τάξης των ΓΕΛ, ΕΠΑΛ, Ειδικών Λυκείων, ΕΝΕΕΓΥ-Λ και ΕΕΕΕΚ προβλέπεται μία πολυήμερη εκπαιδευτική εκδρομή έως πέντε ημερών, στο εσωτερικό ή στο εξωτερικό. Εφόσον συμπεριληφθούν έως δύο ημέρες αργίας, η συνολική διάρκειά της μπορεί να φτάσει τις επτά ημέρες. Η πολυήμερη πραγματοποιείται από τις 15 Οκτωβρίου έως πριν από τις διακοπές των Χριστουγέννων ή από την 1η Φεβρουαρίου έως δέκα ημέρες πριν ολοκληρωθούν τα μαθήματα. Για την πραγματοποίηση ημερήσιας ή πολυήμερης εκδρομής απαιτείται συμμετοχή τουλάχιστον του 70% των μαθητών της τάξης ή των τμημάτων που μετακινούνται.
Στις Σχολικές Μονάδες Ειδικής Αγωγής προβλέπεται ευνοϊκότερη αναλογία συμμετοχής, καθώς για τις εκπαιδευτικές δράσεις απαιτείται συμμετοχή του 50% των μαθητών για τους οποίους οργανώνεται η δράση.
Πόσοι εκπαιδευτικοί θα συνοδεύουν τους μαθητές
Ιδιαίτερη σημασία έχει η νέα σαφής αποτύπωση των αναλογιών των συνοδών.
Για εκπαιδευτικές δράσεις στο εσωτερικό προβλέπεται ένας συνοδός εκπαιδευτικός ανά 25 μαθητές, ενώ για ταξίδια στο εξωτερικό ένας ανά 20 μαθητές. Στην αναλογία αυτή δεν προσμετράται ο Αρχηγός της δράσης. Σε εξαιρετικές και ειδικά αιτιολογημένες περιπτώσεις μπορούν να οριστούν έως και δύο επιπλέον συνοδοί, εφόσον δεν διαταράσσεται η λειτουργία του σχολείου.
Για τις ΣΜΕΑΕ προβλέπεται κατ' ελάχιστον ένας συνοδός ανά τμήμα, ενώ ο Σύλλογος Διδασκόντων μπορεί να αυξάνει τον αριθμό των συνοδών όταν αυτό απαιτείται για την ασφαλή και ισότιμη συμμετοχή των μαθητών με αναπηρία.
Νέα τριμελής επιτροπή σε κάθε σχολείο
Ένα από τα σημεία που ξεχωρίζουν είναι ότι μέσα στις πρώτες 15 ημέρες του διδακτικού έτους ο διευθυντής κάθε σχολείου πρέπει να συγκροτεί τριμελή Επιτροπή Οργάνωσης και Υλοποίησης Εκπαιδευτικών Δράσεων, η οποία θα συντονίζει όλες τις μετακινήσεις που γίνονται με μεταφορικό μέσο.
Πρόεδρος είναι ο διευθυντής και μέλη δύο μόνιμοι εκπαιδευτικοί. Κατ' εξαίρεση, με αιτιολογημένη απόφαση του Συλλόγου Διδασκόντων, μπορεί να συμμετέχει και αναπληρωτής εκπαιδευτικός πλήρους ωραρίου.
Παράλληλα, στην αρχή της χρονιάς ο Σύλλογος Διδασκόντων θα καταρτίζει ετήσιο ή τετραμηνιαίο προγραμματισμό των εκπαιδευτικών δράσεων, ο οποίος θα αναρτάται στην ιστοσελίδα του σχολείου και θα επικαιροποιείται όταν υπάρχουν μεταβολές.
Για δράσεις χωρίς διανυκτέρευση η απόφαση του Συλλόγου πρέπει να λαμβάνεται τουλάχιστον 10 ημέρες πριν, ενώ για μετακινήσεις με διανυκτέρευση, στην Ελλάδα ή στο εξωτερικό, τουλάχιστον 20 ημέρες νωρίτερα.
Τι υπογράφουν πλέον οι γονείς
Για δράσεις στο εσωτερικό οι γονείς πρέπει να ενημερώνονται εγγράφως για το αναλυτικό πρόγραμμα τουλάχιστον πέντε ημέρες πριν και να υποβάλλεται υπεύθυνη δήλωση συναίνεσης, σε έντυπη ή ψηφιακή μορφή. Εξαίρεση αποτελεί ο απλός σχολικός περίπατος χωρίς χρήση μεταφορικού μέσου, εκτός των ΣΜΕΑΕ.
Για ταξίδια στο εξωτερικό η ενημέρωση πρέπει να γίνεται τουλάχιστον 20 ημέρες πριν και απαιτείται συναίνεση των προσώπων που ασκούν την επιμέλεια του μαθητή. Η δήλωση περιλαμβάνει επίσης ενημέρωση για τυχόν πρόβλημα υγείας που είναι απολύτως αναγκαίο να γνωρίζει το σχολείο.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει ότι στις πολυήμερες δράσεις ο γονέας δηλώνει πως, εάν ο μαθητής παρακωλύει κατά την κρίση του Αρχηγού την ομαλή διεξαγωγή της εκδρομής, αναλαμβάνει με δικά του έξοδα και ευθύνη την επιστροφή του παιδιού.
Για μαθητές με χρόνια προβλήματα υγείας ή φαρμακευτική αγωγή προβλέπεται ενημερωτικό σημείωμα με τα φάρμακα, τυχόν ειδική διατροφή, το τηλέφωνο του θεράποντος ιατρού και τις συνιστώμενες ενέργειες σε περίπτωση ανάγκης.
Τι γίνεται με κινητά, φωτογραφίες και βίντεο
Το Υπουργείο προβλέπει πλέον ρητή διαδικασία όταν μαθητής φωτογραφίζει, μαγνητοφωνεί ή βιντεοσκοπεί συμμαθητές ή συνοδούς χωρίς τη συναίνεσή τους.
Ο Αρχηγός ή οι συνοδοί ζητούν από τον μαθητή να απενεργοποιήσει αμέσως τη συσκευή. Εάν δεν συμμορφωθεί, μπορούν να την απενεργοποιήσουν οι ίδιοι, να τη φυλάξουν για όλη τη διάρκεια της δράσης και να την παραδώσουν στον γονέα μετά την ολοκλήρωσή της. Το περιστατικό καταγράφεται στο Ημερολόγιο Σχολικής Ζωής και μπορεί να ακολουθήσουν παιδαγωγικά μέτρα.
Αυστηρότερη διαδικασία για ταξιδιωτικά γραφεία και λεωφορεία
Στις εκδρομές με διανυκτέρευση προβλέπεται δημόσια πρόσκληση ενδιαφέροντος και, κανονικά, τουλάχιστον τρεις προσφορές από τουριστικά γραφεία. Οι προσφορές πρέπει να περιγράφουν αναλυτικά το ταξίδι, το κατάλυμα, τις υπηρεσίες και την τελική επιβάρυνση ανά μαθητή. Κριτήριο είναι η πλέον συμφέρουσα οικονομικά προσφορά, λαμβάνονται όμως υπόψη και ποιοτικά χαρακτηριστικά.
Στην επιτροπή επιλογής συμμετέχουν ο διευθυντής, δύο συνοδοί εκπαιδευτικοί, εκπρόσωποι του Συλλόγου Γονέων και δύο μαθητές από τα μαθητικά συμβούλια χωρίς δικαίωμα ψήφου. Το πρακτικό επιλογής αναρτάται την ίδια ημέρα και υπάρχει δυνατότητα υποβολής ένστασης εντός τριών ημερών.
Για τα τουριστικά λεωφορεία, το σχολείο πρέπει τουλάχιστον τρεις ημέρες πριν από την αναχώρηση να αποστέλλει στην Τροχαία άδεια κυκλοφορίας, άδεια και πιστοποιητικό επαγγελματικής ικανότητας οδηγού, ασφαλιστήριο, ΚΤΕΟ και στοιχεία ταχογράφου, ώστε να γίνει επιτόπιος τροχονομικός έλεγχος. Οι συνοδοί μπορούν να ζητήσουν νέο έλεγχο ακόμη και κατά τη διάρκεια της εκδρομής και προβλέπεται ότι επιβλέπουν την τήρηση των ορίων ταχύτητας.
Το νέο πλαίσιο, επομένως, δεν αντιμετωπίζει πλέον τη σχολική εκδρομή απλώς ως μια ημέρα «εκτός μαθήματος». Τη μετατρέπει ακόμη περισσότερο σε οργανωμένη εκπαιδευτική δράση, με συγκεκριμένο παιδαγωγικό στόχο, αναλυτικό προγραμματισμό, αυξημένη γραφειοκρατική προετοιμασία και πολύ συγκεκριμένες ευθύνες για διευθυντές και συνοδούς εκπαιδευτικούς.
Και αυτή ίσως είναι η πιο ουσιαστική πλευρά της νέας απόφασης: όσο αυξάνονται οι προβλέψεις για την ασφάλεια των μαθητών, τόσο μεγαλώνει ταυτόχρονα και η ευθύνη που αναλαμβάνει ο εκπαιδευτικός κάθε φορά που περνά μαζί με τους μαθητές του την πύλη του σχολείου για μια εκδρομή.
με πληρ. από Alfavita.gr